Dlaczego kury zimą przestają się nieść (i co z tym zrobić)

Prawie każdy hodowca przeżywa to jesienią. W sierpniu jajka były w gnieździe codziennie, a nagle gniazdo jest puste. Kury wyglądają zdrowo, tylko trochę niechlujnie. Zwykle nie ma powodu do niepokoju. Spadek nieśności zimą jest naturalny i ma kilka jasnych przyczyn.
1. Krótkie dni: główny powód
Nieśnością kur steruje długość dnia. Światło, które trafia do oka, a nawet przenika przez czaszkę, pobudza mózg do wydzielania hormonów uruchamiających produkcję jaj. Do regularnego znoszenia kury potrzebują około 14–16 godzin światła dziennie. Gdy dzień spada poniżej mniej więcej 12 godzin, nieśność zwalnia, a wiele kur przestaje się nieść zupełnie.
W Polsce w okolicach przesilenia zimowego jest jasno tylko około 8 godzin. Dla kury to wyraźny sygnał: to nie czas na pisklęta, trzeba oszczędzać siły.
2. Pierzenie: wymiana piór
Zwykle jesienią kury zrzucają stare pióra i wyrastają im nowe. To pierzenie. Pióra składają się głównie z białka, dlatego w czasie pierzenia organizm kieruje składniki odżywcze z produkcji jaj do nowego upierzenia. Pierzenie trwa zwykle 8–12 tygodni, u niektórych kur dłużej. Pierwsze pełne pierzenie przychodzi w wieku około 15–18 miesięcy.
W czasie pierzenia:
- podawaj paszę z wyższą zawartością białka (około 18–20%) albo dodatki białkowe, na przykład suszone mączniki,
- nie bierz kur niepotrzebnie na ręce, nowe pióra są wrażliwe,
- nie dodawaj sztucznego światła, utrudniłoby to regenerację.
3. Wiek kur
Najwięcej jaj kura znosi w pierwszym i drugim roku nieśności. Potem nieśność co roku stopniowo spada. Starsze kury przestają się nieść jesienią wcześniej i zaczynają wiosną później niż młode. Młode kurki wyklute wiosną często zaczynają znosić właśnie jesienią i przechodzą zimę z niewielkim spadkiem.
4. Mróz i zamarznięta woda
Kury znoszą zimno zaskakująco dobrze, pióra świetnie izolują. Większym problemem jest woda. Jajko składa się w około trzech czwartych z wody. Gdy poidło zamarznie, kury piją mniej i niosą się słabiej. Podczas mrozów sprawdzaj wodę kilka razy dziennie albo użyj podgrzewanego poidła.
Kurnik powinien być suchy, bez przeciągów i dobrze wentylowany. Wilgoć szkodzi bardziej niż zimno. Ogrzewanie kurnika zwykle nie jest potrzebne, a grzejniki to częsta przyczyna pożarów.
5. Żywienie zimą
Zimą kury zużywają więcej energii na utrzymanie ciepła. Podstawą pozostaje pełnoporcjowa pasza dla niosek. Wieczorem możesz dodać garść ziarna, na przykład kukurydzy lub pszenicy. Trawienie pomaga kurom ogrzać się w nocy. Przysmaki nie powinny jednak przekraczać około 10% dawki, bo zabraknie wapnia i białka do jaj. Przepisy UE co do zasady zabraniają też karmienia drobiu resztkami z kuchni, również w hodowli przydomowej.
Czy doświetlać kury sztucznym światłem?
Dodatkowe światło może podtrzymać nieśność zimą, ale to decyzja każdego hodowcy. Wielu hodowców pozwala kurom naturalnie odpocząć. Jeśli zdecydujesz się na doświetlanie:
- dodawaj światło rano, żeby kury miały naturalny zmierzch i zdążyły usiąść na grzędzie,
- łącznie nie więcej niż około 14–16 godzin światła,
- wydłużaj dzień stopniowo, o 15–30 minut tygodniowo, z wyłącznikiem czasowym,
- wystarczy zwykła żarówka energooszczędna, nie musi świecić mocno,
- nie doświetlaj kur w trakcie pierzenia.
Inne możliwe przyczyny
Jeśli nieśność spada nagle, zwłaszcza poza jesienią, przyczyna może być inna: stres (przeprowadzka, drapieżnik, nowe kury w stadzie), kwoczenie, pasożyty takie jak ptaszyniec kurzy albo choroba. Pomaga prosty zapis. Gdy codziennie notujesz liczbę jaj, od razu widzisz, czy to powolny spadek sezonowy, czy nagła zmiana, którą trzeba sprawdzić.
W aplikacji Egg Diary zobaczysz nieśność na wykresie z ostatniego tygodnia i miesiąca. Możesz też ustawić przypomnienia, na przykład o odrobaczaniu lub sprzątaniu kurnika.
Najczęstsze pytania
Ile godzin światła potrzebują kury, żeby się nieść?
Do regularnego znoszenia jaj kury potrzebują około 14–16 godzin światła dziennie. Gdy dzień spada poniżej mniej więcej 12 godzin, nieśność wyraźnie zwalnia lub ustaje.
Kiedy kury zaczną się znowu nieść po zimie?
Gdy dni zauważalnie się wydłużą. W Polsce zwykle od lutego, młode kury czasem już pod koniec stycznia.
Jak długo trwa pierzenie kur?
Zwykle 8–12 tygodni, u niektórych kur dłużej. W tym czasie większość kur się nie niesie i potrzebuje paszy z większą ilością białka.
Czy trzeba ogrzewać kurnik zimą?
Zwykle nie. Zdrowe kury dobrze znoszą zimę dzięki piórom. Ważniejszy jest suchy, dobrze wentylowany kurnik bez przeciągów i niezamarznięta woda. Grzejniki w kurniku stwarzają ponadto ryzyko pożaru.
Czy sztuczne światło szkodzi kurom?
Rozsądne doświetlanie (rano, stopniowo i łącznie najwyżej 14–16 godzin światła dziennie) zasadniczo nie szkodzi kurom. Odbiera im jednak naturalny zimowy odpoczynek, dlatego wielu hodowców z niego rezygnuje. W czasie pierzenia doświetlanie nie jest zalecane.
