Tavuklarda ibik donması: önleme ve bakım

Sabah kümese girersiniz ve horozun ibik uçlarının beyaz ya da gri olduğunu görürsünüz. Birkaç gün sonra uçlar kararır. Bu bir donmadır. Kışın sanıldığından daha sık görülür ve büyük ölçüde önlenebilir.
Hangi tavuklar risk altında
- büyük tek ibikli horozlar ve tavuklar, örneğin Leghorn,
- su içerken ıslanan uzun sakallı hayvanlar,
- ıslak karın içinde duran tavuklar. Parmaklar ve ayaklar da donabilir.
Gül, bezelye ya da yastık ibik gibi küçük ibikli ırklar çok daha az risk altındadır.
Donma neden olur
En büyük etken nemdir. Kümesteki nemli hava gece ibik ve sakallarda yoğuşur, bunlar da daha kolay donar. Bu yüzden donma, soğuk ama kuru bir kümeste olduğundan çok, sıkıca kapatılmış nemli bir kümeste görülür. Rüzgâr ve su içtikten sonra ıslanan sakallar da riski artırır.
Donma nasıl anlaşılır
- Genellikle ibik uçlarında ve sakallarda soluk, beyaz ya da gri lekeler.
- Sonra şişlik, bazen küçük kabarcıklar.
- Birkaç gün ya da hafta sonra kararmış, kuru uçlar. Bu, ölmüş dokudur ve zamanla kendiliğinden düşer.
Tavuğunuzun ibiği donarsa ne yapmalı
- Donan bölgeyi ovmayın ve masaj yapmayın, dokuya daha çok zarar verirsiniz.
- Sıcak su, saç kurutma makinesi ya da lambayla ısıtmayın. İsterseniz ılık suyla nazikçe ısıtabilirsiniz, ama yalnızca tavuk sonra yeniden donmayacaksa. Yeniden donmak, bir kez donmaktan daha kötüdür.
- Kararmış uçları kesmeyin. Alttaki dokuyu korurlar ve kendiliğinden düşerler.
- Tavuğu kuru ve cereyansız bir yerde tutun ve normal şekilde yiyip içip içmediğini izleyin.
- Bölge iltihaplanırsa (koku, irin, belirgin şişlik) ya da tavuk durgunsa bir veterinere danışın. Veterinere sormadan ağrı kesici vermeyin.
Donma nasıl önlenir
- En önemlisi kuru bir kümes ve iyi havalandırmadır. Havalandırma açıklıkları tüneklerin yukarısında olmalıdır, bkz. Kışın cereyansız kümes havalandırması.
- Tüneklerde cereyan olmamalı.
- Geniş ve düz tünekler kullanın, böylece tavuklar parmaklarını tüyleriyle örtebilir.
- Sakalları ıslatmayan suluklar seçin. Daha dar bir ağız ya da yükseltilmiş bir suluk işe yarar.
- İbiğe vazelin sürmek sık önerilir. Rüzgâra karşı biraz koruyabilir, ama kuru bir kümesin yerini tutmaz. Zaten hasar görmüş dokuya sürmeyin.
- Kümesi ısıtmayın. Sıcak hava yoğuşmayı, dolayısıyla donma riskini artırır. Nedenini Kümes kışın ısıtılmalı mı? yazısında anlatıyoruz.
Donma her kış yaşadığınız bir sorunsa, ileride daha küçük ibikli ırkları düşünün.
Egg Diary uygulamasında her hayvana not ekleyebilirsiniz. Örneğin ne zaman donduğunu ve nasıl iyileştiğini yazabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Tavuğumun ibiğinin donduğunu nasıl anlarım?
Bölge önce solar, beyazlar ya da grileşir, sonra şişer ve birkaç gün içinde kararır. En sık ibik uçları ve sakallar donar.
İbiğin kararmış uçlarını kesmeli miyim?
Hayır. Kararmış ölü doku, alttaki sağlıklı dokuyu korur ve kendiliğinden düşer. Bölge iltihaplanırsa bir veterinere danışın.
Vazelin donmayı önler mi?
Rüzgâra karşı biraz koruyabilir, ama etkisi sınırlıdır. Kuru, iyi havalandırılan ve cereyansız bir kümes çok daha önemlidir.
Hangi tavuk ırkları donmaya karşı dayanıklıdır?
Küçük gül, bezelye ya da yastık ibikli ırklar. En çok risk altında olanlar büyük tek ibikli ve uzun sakallı ırklar ve horozlardır.
